Wytyczne 2018 postępowania z pacjentami z Zaburzeniem Dwubiegunowym Kanadyjskiej Organizacji Leczenia Nastroju i Lęku (CANMAT) oraz Międzynarodowego Towarzystwa Zaburzeń Dwubiegunowych (ISBD)
DOI: 10.1111/bdi.12609
Lakshmi N Yatham1 | Sidney H Kennedy2 | Sagar V Parikh3 | Ayal Schaffer2 |
David J Bond4 | Benicio N Frey5 | Verinder Sharma6 | Benjamin I Goldstein2 |
Soham Rej7 | Serge Beaulieu7 | Martin Alda8 | Glenda MacQueen9 |
Roumen V Milev10 | Arun Ravindran2 | Claire O’Donovan8 | Diane McIntosh1 |
Raymond W Lam1 | Gustavo Vazquez10 | Flavio Kapczinski5 | Roger S McIntyre2 |
Jan Kozicky11 | Shigenobu Kanba12 | Beny Lafer13 | Trisha Suppes14 |
Joseph R Calabrese15 | Eduard Vieta16 | Gin Malhi17 | Robert M Post18 |
Michael Berk19
1Department of Psychiatry, University of British Columbia, Vancouver, BC, Canada
2Department of Psychiatry, University of Toronto, Toronto, ON, Canada
3Department of Psychiatry, University of Michigan, Ann Arbor, MI, USA
4Department of Psychiatry, University of Minnesota, Minneapolis, MN, USA
5Department of Psychiatry and Behavioural Neurosciences, McMaster University, Hamilton, ON, Canada
6Departments of Psychiatry and Obstetrics & Gynaecology, Western University, London, ON, Canada
7Department of Psychiatry, McGill University, Montreal, QC, Canada
8Department of Psychiatry, Dalhousie University, Halifax, NS, Canada
9Department of Psychiatry, University of Calgary, Calgary, AB, Canada
10Departments of Psychiatry and Psychology, Queen’s University, Kingston, ON, Canada
11School of Population and Public Health, University of British Columbia, Vancouver, BC, Canada
12Department of Neuropsychiatry, Kyushu University, Fukuoka, Japan
13Department of Psychiatry, University of Sao Paulo, Sao Paulo, Brazil
14Bipolar and Depression Research Program, VA Palo Alto, Department of Psychiatry & Behavioral Sciences Stanford University, Stanford, CA, USA
15Department of Psychiatry, University Hospitals Case Medical Center, Case Western Reserve University, Cleveland, OH, USA
16Bipolar Unit, Institute of Neuroscience, Hospital Clinic, University of Barcelona, IDIBAPS, CIBERSAM, Barcelona, Catalonia, Spain
17Department of Psychiatry, University of Sydney, Sydney, NSW, Australia
18Department of Psychiatry, George Washington University, Washington, DC, USA
19Deakin Univeristy, IMPACT Strategic Research Centre, School of Medicine, Barwon Health, Geelong, Vic., Australia
Kanadyjska Organizacja Leczenia Nastroju i Lęku (CANMAT) opublikowała wcześniej wytyczne dotyczące leczenia zaburzeń dwubiegunowych w 2005 r., wraz z międzynarodowymi komentarzami i późniejszymi aktualizacjami w 2007, 2009 i 2013 r. Dwie ostatnie aktualizacje opublikowano we współpracy z Międzynarodowym Towarzystwem Zaburzeń Dwubiegunowych (ISBD). Niniejsze Wytyczne CANMAT i ISBD z 2018 roku dotyczące leczenia zaburzeń dwubiegunowych przedstawiają znaczący postęp w tej dziedzinie od czasu opublikowania ostatniego pełnego wydania w roku 2005, w tym aktualizacje dotyczące diagnostyki i postępowania, a także nowe badania nad terapiami farmakologicznymi i psychologicznymi. Postępy te przełożyły się na jasne i łatwe w stosowaniu zalecenia dotyczące leczenia pierwszego, drugiego i trzeciego rzutu, z uwzględnieniem poziomów dowodów skuteczności, wsparcia klinicznego opartego na doświadczeniu oraz konsensusowych ocen bezpieczeństwa, tolerancji i ryzyka zmiany fazy w trakcie leczenia. Nowością w tych wytycznych jest stworzenie zhierarchizowanych rankingów dla leczenia pierwszego i drugiego rzutu zalecanego w przypadku ostrej manii, ostrej depresji i leczenia podtrzymującego w Zaburzeniu Dwubiegunowym typu I. Hierarchia ta, opracowana na podstawie analizy wpływu każdego leczenia na wszystkie fazy choroby, ułatwi lekarzom podejmowanie decyzji dotyczących leczenia w oparciu o dowody naukowe. Jako leki pierwszego rzutu w ostrej manii zaleca się stosowanie litu, kwetiapiny, walproinianów, asenapiny, arypiprazolu, paliperydonu, rysperydonu i kariprazyny w monoterapii lub w skojarzeniu. Leczenie pierwszego rzutu w depresji dwubiegunowej typu I obejmuje kwetiapinę, lurazydon w połączeniu z litem lub walproinianami, lit, lamotryginę, lurazydon lub lamotryginę w leczeniu wspomagającym. Chociaż leki o udowodnionej skuteczności w ostrej fazie choroby powinny być na ogół stosowane w fazie podtrzymującej w przebiegu Zaburzenia Dwubiegunowego typu I, istnieją pewne wyjątki (np. w przypadku leków przeciwdepresyjnych). Dostępne dane sugerują, że lit, kwetiapina, walproiniany, lamotrygina, asenapina i arypiprazol w monoterapii lub w leczeniu skojarzonym należy rozważyć jako leczenie pierwszego rzutu u osób rozpoczynających lub zmieniających leczenie w fazie podtrzymującej. Oprócz poruszania kwestii związanych z Zaburzeniem Dwubiegunowym typu I, wytyczne te zapewniają również przegląd i zalecenia dotyczące postępowania klinicznego w Zaburzeniu Dwubiegunowym typu II, a także porady dotyczące konkretnych grup pacjentów, takich jak kobiety na różnych etapach cyklu rozrodczego, dzieci i nastolatki oraz osoby starsze. Prowadzone są również dyskusje na temat wpływu określonych współistniejących zaburzeń psychicznych i chorób somatycznych, takich jak przyjmowanie substancji psychoaktywnych, lęk i zaburzenia metaboliczne. Na koniec przedstawiono przegląd zagadnień związanych z bezpieczeństwem i monitorowaniem. Grupy CANMAT i ISBD mają nadzieję, że wytyczne te staną się cennym narzędziem dla specjalistów na całym świecie.
Objaśnienia skrótów
CANMAT – Kanadyjska Organizacja Leczenia Nastroju i Lęku (The Canadian Network for Mood and Anxiety Treatments)
CES – Elektrostymulacja Przezczaszkowa (Cranial Electrotherapy Stimulation)
EW – terapia elektrowstrząsowa (zabiegi EW)
ISBD – Międzynarodowe Towarzystwo Zaburzeń Dwubiegunowych (The International Society for Bipolar Disorders)
MDD – Większe Zaburzenie Depresyjne (Major Depressive Disorder)
RCT – Randomizowane Kontrolowane Badania/Badania (Randomized Controlled Trials)
ZD – Zaburzenia Dwubiegunowe
ZDI – Zaburzenie Dwubiegunowe typu I
ZDII – Zaburzenie Dwubiegunowe typu II
ZD NOI- Zaburzenia Dwubiegunowe nieokreślone inaczej