Wytyczne 2018 postępowania z pacjentami z Zaburzeniem Dwubiegunowym Kanadyjskiej Organizacji Leczenia Nastroju i Lęku (CANMAT) oraz Międzynarodowego Towarzystwa Zaburzeń Dwubiegunowych (ISBD)

DOI: 10.1111/bdi.12609

3 POSTĘPOWANIE OSTRE W MANII DWUBIEGUNOWEJ

3.1 Prezentacje manii

DSM-5 wprowadził zmianę do „kryterium A” dla manii, które obecnie wymaga wyraźnego okresu nieprawidłowo i trwale wzmożonego, ekspansywnego lub drażliwego nastroju oraz nieprawidłowo i trwale zwiększonej aktywności lub energii występującego przez większą część dnia, niemal każdego dnia przez co najmniej 1 tydzień (lub krócej, jeśli konieczna jest hospitalizacja). Ponadto, aby postawić diagnozę „epizodu maniakalnego”, konieczne jest występowanie co najmniej trzech (lub czterech, jeśli nastrój jest wyłącznie drażliwy) z następujących objawów: przesadna samoocena lub postawa wielkościowa, zmniejszona potrzeba snu, rozmowność większa niż zwykle lub przymus mówienia, gonitwa myśli lub subiektywne odczucie gonitwy myśli, łatwe rozpraszanie uwagi, zwiększenie aktywności skierowanej na cel lub pobudzenie psychoruchowe, bądź nadmierne zaangażowanie aktywnościami o dużym potencjale wywoływania szkodliwych konsekwencji. Zaburzenie nastroju musi prowadzić do znacznego upośledzenia funkcjonowania, wymagać hospitalizacji lub towarzyszyć muszą mu objawy psychotyczne

W przeciwieństwie do DSM-IV, DSM-5 pozwala na rozpoznanie ZDI u pacjentów z dużą depresją, u których mania pojawia się w trakcie leczenia (np. podczas leczenia farmakologicznego lub terapii elektrowstrząsami [ECT]) i utrzymuje się na w pełni objawowym poziomie, wykraczającym poza fizjologiczny efekt leczenia.

W DSM-5 wyeliminowano specyfikator kategori „epizod mieszany”, zastępując go bardziej wymiarowym „z objawami mieszanymi”. DSM-5 uwzględnia także inne specyfikatory, które mogą towarzyszyć epizodowi maniakalnemu: z lękiem, z szybką zmianą faz, z objawami psychotycznymi zgodnymi lub niezgodnymi z nastrojem, z katatonią, z początkiem w okresie okołoporodowym i z przebiegiem sezonowym (Tabela 5). Przydatność kilku z tych specyfikatorów przy wyborze opcji leczenia manii zostanie omówiona w dalszej części tej sekcji (patrz „Cechy kliniczne pomagające w wyborze leczenia”).

Tabela 11. Poziom dowodów i zalecenia dotyczące krótkotrwałego farmakologicznego postępowania w przypadku pobudzenia ª

Poziom rekomendacji

Środek leczniczy

Postać

Poziom dowodów

Zakres dawek w badaniach ᵇ

Pojedyncza dawkaMaks./24 h
Pierwszy rzutAripiprazoli.m.29.75 mg15 mg
Lorazepami.m.22 mg i.m.
Loksapinawziewnie15 mg10 mg
Olanzapinai.m.22.5 mg10 mg ᶜ
Drugi rzutAsenapinapodjęzykowo310 mg
Haloperidoli.m.35 mg15 mg
Haloperidol + midazolami.m.32.5 mg (haloperidol) + 7.5 mg (midazolam)5 mg (haloperidol) + 15mg (midazolam)
Haloperidol + prometazynai.m. ᵉ32.5 mg (haloperidol) + 25 mg (prometazyna)5 mg (haloperidol) + 50 mg (prometazyna)
RisperidonODT ᵉ32 mg4 mg
Zyprazydoni.m. ᵉ32 mg20 mg
Trzeci rzutHaloperidolp.o. ᵈ45 mg15 mg
Loksapinai.m.4nd.
Kwetiapinap.o. ᵈ4Średia (SD) = 486.7 (317.2) mg/d
Risperidonp.o. ᵉ42 mg

ª Zalecenia dotyczące stosowania doustnych leków przeciwpsychotycznych i walproinianów znajdują się w tekście. i.m., domięśniowo; ODT, tabletka rozpadająca się w jamie ustnej; p.o., per os.

Dawki podano zgodnie z badaniami.

26,3% otrzymało dwa lub trzy iniekcje po 10 mg.

Oceniano 2 godziny po podaniu dawki.

ᵉ Dawki nie dotyczą tylko zaburzenia dwubiegunowego, ale obejmują schizofrenię lub inne diagnozy.

X Xxxxxxxxxxx

X.x Xxxxxxxx

x

x

x

xxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxx

Objaśnienia skrótów

CANMAT – Kanadyjska Organizacja Leczenia Nastroju i Lęku (The Canadian Network for Mood and Anxiety Treatments)

CES – Elektrostymulacja Przezczaszkowa (Cranial Electrotherapy Stimulation)

EW – terapia elektrowstrząsowa (zabiegi EW)

ISBD – Międzynarodowe Towarzystwo Zaburzeń Dwubiegunowych (The International Society for Bipolar Disorders) 

MDD – Większe Zaburzenie Depresyjne (Major Depressive Disorder)

RCT – Randomizowane Kontrolowane Badania/Badania  (Randomized Controlled Trials)

ZD – Zaburzenia Dwubiegunowe

ZDI – Zaburzenie Dwubiegunowe typu I

ZDII – Zaburzenie Dwubiegunowe typu II

ZD NOI- Zaburzenia Dwubiegunowe nieokreślone inaczej